आमदार आणि खासदार यांतील फरक

व्यवस्था/दावा समजून अधिकृत माहिती पडताळणे

निवडणुकीच्या काळात "आमदार" आणि "खासदार" हे शब्द सतत ऐकू येतात, पण दोघांची कामे आणि अधिकार वेगळे आहेत. दोघांमधील फरक समजला की कोणत्या समस्येसाठी कोणाकडे जायचे, हे समजणे सोपे होते.

थोडक्यात फरक

एका लोकसभा मतदारसंघात साधारणपणे अनेक विधानसभा मतदारसंघ येतात. म्हणजे एका भागात एक खासदार आणि त्या भागातील प्रत्येक विधानसभा क्षेत्राला एक आमदार असतो.

आमदाराची कामे

• राज्य विधानसभेत कायद्यांवर चर्चा करणे आणि मतदान करणे.
• राज्याच्या अर्थसंकल्पावर चर्चा करून मतदारसंघाच्या गरजा मांडणे.
• मतदारसंघातील रस्ते, पाणी, शाळा, आरोग्य केंद्र अशा राज्य पातळीवरील कामांचा पाठपुरावा करणे.
• सरकारला प्रश्न विचारणे.

खासदाराची कामे

• संसदेत देशपातळीवरील कायद्यांवर चर्चा करणे आणि मतदान करणे.
• केंद्र सरकारला प्रश्न विचारणे.
• रेल्वे, राष्ट्रीय महामार्ग, केंद्रीय योजना आणि केंद्रीय संस्थांशी संबंधित स्थानिक समस्या मांडणे.
• खासदार स्थानिक क्षेत्र विकास निधी (MPLADS) अंतर्गत स्थानिक कामे सुचवू शकतात. हा निधी वार्षिक साधारण 5 कोटी रुपये असतो; सद्य नियम अधिकृत संकेतस्थळावर पाहा.

विधान परिषद आणि राज्यसभा

काही राज्यांत (महाराष्ट्रासह) विधान परिषद आहे आणि केंद्रात राज्यसभा आहे. या दुसऱ्या सभागृहांचे सदस्य सहसा थेट जनतेतून नाही, तर अप्रत्यक्ष पद्धतीने निवडले जातात. त्यांना अनुक्रमे आमदार (MLC) आणि खासदार (राज्यसभा) म्हटले जाते.

समस्या कोणाकडे न्यायची

अनेकदा आधी संबंधित सरकारी कार्यालयात लेखी अर्ज करणे आणि पोहोच घेणे उपयुक्त ठरते. लोकप्रतिनिधींकडे पाठपुरावा ही पुढची पायरी असते.

पात्रता

लोकसभा आणि विधानसभा निवडणूक लढवण्यासाठी किमान वय 25 वर्षे असावे लागते, आणि राज्यसभेसाठी 30 वर्षे. इतर पात्रता व अपात्रता निवडणूक आयोगाच्या अधिकृत माहितीवरून तपासा.

स्रोत

ECI/राज्य निवडणूक आयोग/संसद/विधिमंडळ/कायदे; तथ्य-आरोप-मत वेगळे